زناشویی

دو نوع سلول جنسي در روند توليد مثل انسان دخيل است. سلول مرد يا اسپرم و سلول زن يا تخمك كه در دستگاه تناسلي زن بمنظور توليد فردي جديد با هم روبرو مي شوند . هر دو دستگاه تناسلي مرد و زن براي توليد مثل حياتي هستند.

انسان مانند ساير موجودات ويژگيهاي خاص خود را از طريق ژنهايش كه حامل صفات انسان هستند به نسل بعدي منتقل مي كند. ژنهايي كه والدين به فرزندانشان منتقل مي كنند همان چيزي است كه آنان را مشابه ساير فرزندان خانواده مي كنند و در عين حال همان چيزي هستند كه هر فرزندي را هم منحصر به فرد مي سازند. اين ژنها از اسپرم مرد و تخمك زن كه بوسيله دستگاه تناسلي مرد و زن توليد مي شوند سرچشمه مي گيرند.

درك دستگاه تناسلي مرد ، كاري كه انجام مي دهد و مشكلاتي كه مي تواند بر آن تاثير بگذارند به فهم بهتر بهداشت و سلامتي تناسلي فرزند خودتان كمك مي كند.

دستگاه تناسلي مردان چيست؟

اگر گونه ها داراي دو جنس مي باشند. نر و ماده . هر جنس داراي دستگاه تناسلي منحصر به فرد خودش است.

از نظر شكل و ساختمان با هم فرق دارند اما بطور ويژه اي براي توليد ، تغذيه و انتقال تخمك يا اسپرم طراحي مي شوند. مرد برخلاف زن كه از اندامهاي جنسي اش كاملاً در داخل لگن قرار دارد، داراي اندامهاي تناسلي است كه هم در داخل و هم در خارج لگن قرار دارد. اندامهاي تناسلي مرد عبارتند از :

· بيضه ها

· سيستم لوله‌اي كه از اپيديديم و لوله مني تشكيل مي شود.

· غدد جانبي كه شامل كيسه هاي مني و غده پروستات مي شود.

· آلت تناسلي

در فردي كه به بلوغ جنسي رسيده است دوبيضه‌ها ميليونها اسپرم ظريف را توليد و ذخيره مي كنند. بيضه ها بيضي شكل هستند و حدود 5 سانتي متر از نظر طولي و 3 سانتي متر) از نظر قطر رشد مي كنند. همچنين هورمونهاي مردانه از جمله تستوسترون توسط بيضه‌ها توليد مي‌گردد.

تستوسترون بخش مهمي از بلوغ پسران مي باشد و در زمان بلوغ بيضه ها تستوسترون بيشتري توليد مي كنند. تستوستون هورموني است كه باعث بم شدن صداي پسران ، بزرگتر شدن عضلات و رويش موي صورت و بدن و نيز تحريك توليد اسپرم مي گردد.

در كنار بيضه ها ، اپيديديم و لوله مني وجود دارد كه سيستم مجرايي اندامهاي تناسلي مرد را مي سازد. لوله مني لوله عضلاني است كه از كنار بيضه ها به طرف بالا پيش مي‌رود. و مايع حاوي اسپرم به نام مني را منتقل مي كند. اپيديديم مجموعه اي لوله مارپيچي است كه به لوله مني منتهي مي‌گردد.

اپيديديم و بيضه ها در ساختمان كيسه شكلي خارج از آلت تناسلي به نام كيسه بيضه آويزان است. اين كيسه پوستي به تنظيم درجه حرارت بيضه ها كمك مي كند كه لازم است به منظور توليد اسپرم خنك تر از درجه حرارت بدن نگهداشته شود. اندازه كيسه بيضه بمنظور حفظ درجه حرارت مناسب تغيير مي يابد. وقتي پسري سردش باشد كيسه بيضه چروكيده مي شود و براي حفظ حرارت بدن تنگ تر مي شود . وقتي گرمش باشد كيسه بيضه بزرگتر و نرم تر مي شود تا حرارت اضافي را خارج كند. اين كار بدون اينكه فرد مجبور باشد بدان فكر كند صورت مي گيرد. مغز و سيستم عصبي اين راهنمايي را براي تغيير دادن اندازه به كيسه بيضه مي دهند.

غدد جانبي از جمله كيسه هاي مني و غده پروستات مايعاتي مي سازند كه سيستم مجرايي را چرب و اسپرم را تغذيه مي كنند. كيسه هاي مني ساختماني كيسه اي شكل هستند كه به لوله مني در يك طرف مثانه متصل مي باشند. غده پروستات كه از بخش هاي مني را مي سازد مجاري خروجي مني وسط مجراي ادراري دقيقاً زير مثانه را احاطه مي كند. مجراي ادراري كانالي است كه مني را به خارج از طريق آلت تناسلي حمل مي كند. مجراي ادراري بخشي از سيستم ادراري هم است چون كانالي نيز است كه از طريق آن ، ادرار عبور مي كند. وقتي مثانه را ترك و از بدن دفع مي شود.

آلت تناسلي در واقع از 2 بخش تشكيل مي شود : تنه و سر. در انتهاي سر آلت غده سوراخ كوچكي يا روزنه‌اي وجود دارد كه محل خروج مني و ادرار از طريق مجراي ادراري مي باشد. داخل آلت تناسلي از بافت اسفنجي تشكيل مي شود كه مي تواند منقبض و منبسط گردد. دستگاه تناسلي مرد چه كاري انجام مي دهد ؟

اندامهاي جنسي مرد با همكاري يكديگر مني را ساخته و به داخل دستگاه تناسلي زن طي مقاربت جنسي وارد مي كنند. دستگاه تناسلي مرد هم هورمونهاي جنسي مي سازد كه به بلوغ جنسي مرد در دوره بلوغ كمك مي كند. وقتي نوزاد پسري بدنيا مي آيد تمامي بخشهاي دستگاه تناسلي اش سر جايشان مي باشند اما تا زمان بلوغ قادر به توليد مثل نيستند. وقتي بلوغ شروع مي شود معمولاً بين سنين 10 و14 ، غده هيپوفيز كه در مغز قرار دارد هورمونهايي ترشح مي كند كه بيضه ها را براي توليد تستوسترون تحريك مي كند. توليد تستوسترون تغييرات جنسي زيادي به همراه دارد. اگرچه زمان بندي اين تغييرات در هر فردي متفاوت است مراحل بلوغ بطور كلي مجموعه اي از دوره هاي زماني را طي مي كند.

· در طي مرحله اول بلوغ مرد ، بيضه ها و كيسه بيضه بزرگتر مي شوند.

· سپس آلت تناسلي بلندتر مي شود و كيسه هاي مني و غده پروستات رشد مي كند.

· موهايي در بخش شرمگاهي ظاهر شده و بعداً در صورت و بغل مي رويند. طي اين مدت ، صداي مرد بم مي شود .

· پسراني كه داراي علائم بلوغ مي شوند به قد و وزن جواني مي رسند.

زماني كه پسري به بلوغ مي رسد ميليونها سلول اسپرم هر روز مي سازد. هر اسپرم بسيار كوچك است . تنها 05/0 ميلي متر طول دارد . اسپرم در بيضه ها داخل سيستم لوله‌هاي ظريف بنام لوله هاي مني ساز رشد مي كند. در بدو تولد، اين لوله ها حاوي سلولهاي گرد ساده اي هستند اما در طي بلوغ ، تستوسترون و ساير هورمونها باعث تبديل اين سلولها به سلولهاي اسپرم مي شود. سلولها تقسيم مي شوند و تا زماني كه داراي سر و دم كوتاهي شوند و مانند بچه قورباغه تغيير يابند. سر حاوي ماده ژنتيكي است (ژن) . اسپرم از دمش براي سوق دادن خودش به اپيديديم استفاده مي كند كه رشد و نموش را كامل مي كند. 6-4 هفته طول مي كشد تا از اپيديديم خارج شود . سپس اسپرم بطرف كيسه هاي مني يا كيسه اسپرم حركت مي كند.

كيسه هاي مني و غده پروستات مايع سفيد رنگي بنام مايع مني مي سازد كه با اسپرم مخلوط شده و در زمان تحريك جنسي مرد مني مي سازد . آلت تناسلي كه معمولاً شل و آويزان است در زماني كه از نظر جنسي تحريك مي شود سفت مي گردد. بافتهاي داخل آلت تناسلي پر از خون و آلت سفت و راست مي گردد. سفتي آلت تناسلي راست به ورود آسان آن به واژن زن طي رابطه جنسي كمك مي كند. وقتي آلت تناسلي راست تحريك مي شود عضلات اطراف اندامهاي تناسلي منقبض مي شوند. و مني را از سيستم مجرايي و مجراي ادراري خارج مي سازند. مني از طريق مجراي ادراري از بدن خارج مي شود اين مرحله انزال نام دارد. هر باري كه مردي انزال مي كند مني مي تواند حاوي بيش از 500 ميلوين اسپرم باشد.

وقتي مردي طي رابطه جنسي انزال مي كند ، مني داخل واژن زن ريخته مي شود . اسپرم از واژن راهش را بطرف گردن رحم ادامه داده و با كمك انقابضات رحمي به سمت رحم حركت مي كند. اگر تخمك بالغي در يكي از دو لوله فالوپ زن وجود داشته باشد ، يك اسپرم به آن نفوذ يافته و لقاح يا باروري صورت مي گيرد.

اين تخمك لقاح يافته اينك زايگوت نام دارد و حاوي 46 كروموزوم است . نيمي از تخمك و نيمي از اسپرم ماده ژنتيكي مرد و زن با هم تركيب مي شوند به گونه اي كه فرد جديدي را بتوان توليد كرد. زايگوت بارها و بارها تقسيم مي شود. همانطور كه در رحم زن رشد مي كند و طي دوره بارداري تا حد رويان ، جنين ، و در نهايت جنين كامل مي‌رسد.

مواردي كه مي توانند بر دستگاه تناسلي مرد تاثير بگذارند.

پسران گاهي مشكلات دستگاه تناسلي را تجربه مي كنند. در ذيل بعضي نمونه هايي از اختلالاتي كه بر دستگاه تناسلي مرد تاثير مي گذارند ذكر مي گردد:

اختلالات كيسه بيضه ، بيضه ها يا اپيديديم

شرايط تاثير گذار بر محتويات كيسه بيضه ممكن است بيضه ها ، اپيديديم يا خود كيسه بيضه را شامل شوند ،

· آسيب بيضه اي . حتي آسيب جزئي به بيضه ها مي تواند درد شديد، كبودي يا تورم ايجاد كند. اكثر صدمات بيضه اي زماني رخ مي دهند كه بيضه ها معمولاً طي ورزش يا بخاطر لگد و ضربه هاي ديگر،‌ آسيب مي‌بيند. پيچش بيضه زماني پيش مي‌ايد كه يكي از بيضه ها بدور خودش مي‌چرخد و جريان خون آن دچار اختلال مي‌شود و معمولا جراحي اورژانس براي رفع آن نياز است.

· واريكوسل : اين حالت در واقع واريس و يا گشاد شدگي سياه‌رگ‌هاي بيضه است. واريكوسلها معمولاً در زمان بلوغ ايجاد مي شوند . آنها معمولاً بي ضرر هستند وليكن در بعضي افراد به بيضه آسيب رسانده يا توليد اسپرم را كم مي كنند.

سرطان بيضه اي : اين بيماري يكي از شايعترين سرطانهاي مردان كمتر از 40 سال مي باشد. وقتي رخ مي دهد كه سلولهاي داخل بيضه بطور غير طبيعي تقسيم مي شوند و تومور ايجاد مي كنند. سرطان بيضه مي تواند به بخشهاي ديگر بدن هم شيوع يابد اما اگر خيلي زود تشخيص داده شود نتيجه درمان عالي خواهد بود. پسران نوجوان بايد ترغيب شوند تا آموزش ببينند از خود معاينه بيضه اي به عمل آورند.

·         اپيديديميت: التهاب اپيديديم لوله هاي مارپيچي كه بيضه ها را با لوله ها مني مرتبط مي سازد. معمولاً بر اثر عفونت بوجود مي آيد مثلا بيماري جنسي مسري كلاميديا و منجر به درد و تورم كنار يكي از بيضه ها مي شود.

·         ورم بيضه : وقتي رخ مي دهد كه مايع در غشاي اطراف بيضه ها جمع آوري مي شود. ورم بيضه ممكن است باعث تورم بيضه شود اما بطور كلي بي درد است . در بعضي موارد ، جراحي براي اصلاح اين وضعيت لازم است .

·         فتق مغبني: وقتي بخشي از روده ها به داخل كشاله ران يا كيسه بيضه ، رخ مي دهد. فتق شبيه برآمدگي يا تروم بخش كشاله ران به نظر مي رسد با جراحي مي توان اصلاحش كرد.

اختلالات آلت تناسلي

اختلالات تاثير گذار بر آلت تناسلي عبارتند از :

· التهاب آلت تناسلي : علائم آن عبارتند از : قرمزي ، خارش ، تروم و درد . بالانيت زماني رخ مي دهد كه سر آلت ملتهب مي گردد. همچنين پوست ختنه گاه در صورت عدم ختنه كودك، مي‌تواند مبتلا به عفونت قارچي و باكترياييگردد.

· نقص پيشابراه پيشين : اختلالي است كه مجراي ادراري زير آلت باز مي شود نه در نوك آن

· تنگي ختنه گاه : تنگي پوست ختنه گاه آلت تناسلي است و در نوزادان و كودكان شايع مي باشد. معمولاً بدون درمان برطرف مي شود. اگر در ادرار كردن مشكلي ايجاد كند ختنه توصيه مي گردد.

· پارافيموزيس : زماني رخ مي دهد كه آلت ختنه نشده پسري جمع مي شود. اما سرجايش بر نمي گردد در نتيجه جريان خون به آلت مختل شده و درد و تورم ايجاد مي گردد. پزشك شايد سعي كند به كمك روغن پوست ختنه گاه را جا بيندازد وليكن چنانچه عملي نشد، ختنه توصيه مي شود.

· اندامهاي تناسلي مبهم : اين حالت زماني رخ مي ده كه كودكي با اندامهاي تناسلي به دنيا مي آيد كه مشخص نيست مذكر است يا مونث . در اكثر پسران بدنيا آمده با اين حالت ، آلت بسيار كوچك است يا اصلاً وجود ندارد اما بافت بيضه وجود دارد. در تعداد كمي از موارد ، كودك داراي بافت بيضه و تخمدان هر دو مي باشد.

· آلت تناسلي كوچك : اين حالتي است كه آلت گرچه مشكل طبيعي دارد اما كوچكتر از حد طبيعي و استاندارد است.

· بيماريهاي جنسي قابل سرايت : عبارتند ازويروس نقص ايمني انسان / سندروم نقص ايمني اكتسابي ، پاپيلوم ويروسي انسان ، سيفليس ، كلاميديا ، سوزاك ، تب خال تناسلي ، و هپاتيت B . اين بيماري‌ها از طريق رابطه جنسي از فردي به فرد ديگر منتقل مي شوند.

اگر كودكي داراي علائمي از مشكل در دستگاه تناسلي اش باشد يا سوالاتي در زمينه رشد و نمو دارد با پزشكش مشورت نماييد . اكثر مشكلات دستگاه تناسلي مرد را مي توان درمان كرد.